Žabljak
Oblačno
-3.1 °C
Pljevlja
Oblačno
0.4 °C
Herceg Novi
Pretežno oblačno
13.1 °C
Nikšić
Pretežno oblačno
5.1 °C
Cetinje
Pretežno oblačno
5.6 °C
Bar
Pretežno oblačno
12.3 °C
Podgorica
Pretežno oblačno
10.4 °C
Ulcinj
Oblačno
11.6 °C
Kolašin
Oblačno
0.6 °C

Kalendar

10. 10. 2018. 00:00   >>  23:33 0

10. oktobar

Izbor i priprema: Č. Đurđić

Na današnji dan 1813. rođen je italijanski kompozitor Đuzepe Verdi, uz Riharda Vagnera najistaknutiji romantičarski operski stvaralac XIX vijeka. Verdijeve opere »Aida«, »Otelo«, »Rigoleto«,«Travijata« i danas su ključna djela repertoara operskih kuća širom svijeta.

1818 - Narodna skupština na Cetinju predložila je da se guvernaduru Vuku Radonjiću, zbog sumnji da je kovao zavjeru protiv crnogorskog vladike Petra I, oduzme zvanje guvernadura. Radonjiću je  ostavljena mogućnost političke rehabilitacije, a u dokumentu koji je Skupština usvojila stoji: »Ostavismo ga za guvernadura da ga ne sudimo, dokle čistije ne razaberemo je li istina što zbori ili nije«.

1837 - Umro je francuski ekonomista Šarl Furije, socijal-utopista. Pred kraj života stekao je značajan broj pristalica koji su širili i pokušavali praktično ostvariti njegovu ideju o eksperimentalnim zajednicama – falangama, kao prelaznom stupnju ka »društvu harmonije«. Poznata djela Šarla Furijea: »Novi industrijski i društveni svijet«, »Teorija četiri pokreta«.

1888 - Rođen je ruski revolucionar Nikolaj Ivanovič Buharin, jedan od vodećih ideologa boljševika, funkcioner Kominterne. Zbog protivljenja Staljinovoj brutalnoj kolektivizaciji sela 1929. isključen je iz Politibiroa partije, uhapšen 1937. i nakon montiranog procesa strijeljan 1938.

 

1901 - Rođen je švajcarski skulptor, slikar i grafičar Alberto Đakometi, poznat po nadrealističkim prostornim konstrukcijama –  djelo »Palata u četiri časa ujutro«, kao i po ekstremno izduženim bronzanim ljudskim figurama u djelima »Kola« i »Sedam figura i jedna glava«.

1911 - Kineski nacionalni vođa Sun Jat Sen proglasio je u Vučangu republiku i otpočeo revoluciju u kojoj je oborena dinastija Manču. Time je završena vladavina kineskih careva koja je trajala dvije hiljade godina.

1915 - Srpska vrhovna komanda izvijestila je iz Prizrena crnogorsku vrhovnu komandu da se povlačenje srpskih trupa mora izvesti kroz Crnu Goru i sjevernu Albaniju do Jadranskog mora, na liniji Drač – Skadar. Od kralja Nikole i crnogorske vojske traženo je da se štiti odstupnica srpskom kralju, vladi i vojsci.

 

1924 - U Nikšiću je rođen Veljko Mandić, crnogorski pozorišni glumac, reditelj i dramski pisac. Profesionalno je radio u Nikšićkom pozorištu do njegovog ukidanja 1958, a potom je karijeru nastavio u Titogradskom, odnosno Crnogorskom narodnom pozorištu.Veljko Mandić bio je i uspješan komediograf – napisao je komedije: »Snaha je doputovala«,«Moj zet, direktor«, »Istini slično« i »More do koljena«. U velikom broju pozorišnih i filmskih projekata ostvario je  zapažene uloge.

1941 - Na planini Konjsko kod Berana izašao je prvi broj lista »Sloboda« u izdanju Komiteta KPJ za Crnu Goru, Boku i Sandžak. Pokretači i urednici lista bili su Veselin Masleša i Radovan Zogović. Nakon sedam brojeva list »Sloboda« prestao je da izlazi, a ponovo je štampan počekom juna 1943. godine. Od 2. aprila 1999. list »Sloboda«  izlazi u izdanju Skupštine opštine Berane.

1946 - U Titogradu je osnovan Bokserski klub »Budućnost«. Prvi predsjednik Kluba bio je Pavle Radusinović, a prvi učitelj mladih boksera Radomir-Ljato Bošković. Ulogu trenera preuzeo je kasnije ratni zarobljenik, bivši profesionalni prvak Austrije u boksu Vili Robert. U klubu su odnjegovani vrsni bokseri: Husein Mahmutović, Zoran i Dragan Mugoša, Dejan i Marko Marović, Dragan i Miodrag Perunović, Budimir Razić, Sreten Dondić, Bajo Kažić – svi  osvajači značajnih domaćih i međunarodnih priznanja. Boksere »Budućnosti« vodili su tokom više od pola vijeka poznati treneri, među kojima posebno mjesto zauzima Gojko Radunović, koji je Klubom rukovodio od 1960. do 1984.

1947 - Na prijedlog grupe istoriografa: Rista Dragićevića, Nika Martinovića, Jagoša Jovanovića, Jefta Milovića i drugih, na Cetinju je formirano Istorijsko društvo Narodne Republike Crne Gore koje je već naredne 1948. pokrenulo osnivanje Instituta za proučavanje istorije crnogorskog naroda.

1985 - Umro je američki filmski glumac, reditelj i producent Orson Vels. Velsov prvi film »Građanin Kejn« ubraja se u najveća djela svjetske kinematografije. Dobio je Oskara za životno djelo 1971, a uz »Građanina Kejna« poznati su i Velsovi filmovi »Dama iz Šangaja«, »Veličanstveni Ambersonovi«, »Magbet«, »Otelo«, »Treći čovjek«.

1989 - SSSR i Njemačka potpisali su ugovor o povlačenju sovjetskih vojnika iz Njemačke do kraja 1994. U Istočnoj Njemačkoj bilo je stacionirano 380 hiljada sovjetskih vojnika s 220 hiljada članova njihovih porodica.

2000 - Umrla je Sirimavo Bandaranaike, bivši premijer Šri Lanke, u svijetu prva žena premijer. Bila je jedan od osnivača Pokreta nesvrstanih.

2002 - U Podgorici je, u 71. godini, umro prof. dr Božina Ivanović, redovni član Crnogorske akademije nauka i umjetnosti. Rođen je u Podgorici 31. decembra 1931. Osnovnu školu, nižu i višu gimnaziju završio je u Titogradu, Višu pedagošku školu na Cetinju, a Filozofski fakultet u Sarajevu. Doktorirao je biološke nauke  na Prirodno matematičkom fakultetu u Sarajevu, a  filozofske  (fizička antropologija) na Karlovom univerzitetu u Pragu. Pored nauke, Božina Ivanović bavio se i društveno-političkim radom. Bio je predsjednik Predsjedništva SR Crne Gore, predsjednik Matice crnogorske, direktor Radio-televizije Titograd, a kao redovni profesor radio je na Prirodno-matematičkom fakultetu u Podgorici. Dobitnik je brojnih priznanja i nagrada, među kojima i Trinaestojulske nagrade. Objavio je više monografskih radova i knjiga.

2002 - Nobelova nagrada za književnost dodijeljena je mađarskom piscu Imre Kertesu. Uz roman »Čovjek bez sudbine«, u Kertesova najznačajnija djela ubrajaju se još i »Fijasko« i »Kadiš za nerođeno dijete«.

 

2004 - Umro je američki glumac Kristofer Riv, koji je svjetsku slavu stekao tumačeći lik "Supermena" u filmskom serijalu o tom popularnom strip junaku. 

2006 - U Crnoj Gori je zabilježen nezapamćen fenomen u ekonomiji –  broj traženih radnika izjednačio se s brojem nezapošljenih (38.722). U Zavodu za zapošljavanje izjavili su tim povodom da izjednačavanje ponude i tražnje neće donijeti  znatniji pad nezapošljenosti zato što se profili radnika koji se traže i onih koji traže posao umnogome razlikuju.

2008 - Lideri šest političkih partija u Crnoj Gori – Srpske liste, Pokreta za promjene, Socijalističke narodne partije, Narodne stranke, Demokratske srpske stranke i Liberalne partije, zatražili su od Vlade Crne Gore da poništi odluku o priznanju Kosova. Socijalistička narodna partija i prosrpske partije zakazale su protestni miting 13. oktobra ispred zgrade crnogorskog parlamenta. Istoga dana vlast i opozicija u Srbiji oštro su osudili odluke Crne Gore i Makedonije da priznaju nezavisnost Kosova, a njihovim ambasadorima uskraćeno je  gostoprimstvo u Srbiji. Lider Srpskog pokreta obnove Vuk Drašković pozvao je političare u Srbiji da zbog priznanja Kosova ne prijete Crnogorcima, dok je lider Libelarno demokratske partije Čedomir Jovanović ocijenio da je reakcija vlasti u Srbiji na odluku Crne Gore "histerična i neumjerena" – kako je rekao. Najveći dio političke elite u zemlji već godinama pokazuje da još ne razumije činjenicu da je Crna Gora potpuno nezavisna država koja samostalno vodi svoju spoljnu i regionalnu politiku, vodeći prije svega računa o svojoj evropskoj i evroatlantskoj političkoj orijentaciji, rekao je Jovanović, a predsjednik Demohrišćanske srpske stranke Vladan Batić upozorio na štetnost histeričnog stvaranja anticrnogorskog raspoloženja u Srbiji. Povodom priznanja Kosova, Crnoj Gori stigle su čestitke i podrška iz Vašingtona, Londona i iz Evropske unije, a iz Prištine izrazi zahvalnosti.

2008 - Nobelovu nagradu za mir dobio je bivši predsjednik Finske Marti Ahtisari, na Balkanu poznat po mirovnim misijama i posredovanju u rješavanju ratnih sukoba na prostorima bivše SFRJ početkom devedesetih i u okončanju sukoba na Kosovu krajem devedesetih. Posljednju veliku ulogu Ahtisari je odigrao tokom pregovora između Beograda i Prištine o statusu Kosova.

2008 - Predsjednik Svjetske fudbalske organizacije (FIFE) Sep Blater, boraveći u Podgorici, svečano je otvorio Trening kamp Fudbalskog saveza Crne Gore na Starom aerodromu. Blater se, tokom posjete, sastao s crnogorskim predsjednikom Filipom Vujanovićem i premijerom Milom Đukanovićem. Poželivši sreću crnogorskim reprezentativcima u kvalifikacijama za Svjetsko prvenstvo, Blater je izjavio: "Želio sam da vidim kako funkcioniše naša beba, najmlađi član FIFE". Predsjednik Fudbalskog saveza Crne Gore Dejan Savićević ocijenio je posjetu prvog čovjeka Fife Crnoj Gori i otvaranje trening kampa istorijskim danom.

2009 - Turska i Jermenija potpisale su sporazum o uspostavljanju odnosa i otvaranju granica nakon 100 godina neprijateljstva izazvanog masovnim ubistvom Jermena koje su snage Otomanskog carstva počinile tokom Prvog svjetskog rata.

2012 - Nakon 13-godišnje izgrdanje, svečano je otvoren put koji povezuje manastire Ostrog i Ždrebaonik. Put je dug osamnaest kilometara, a u njegovu izgradnju utrošeno je četiri miliona eura. Njegovom otvaranju nije prisustvovao niko iz Mitropolije crnogorsko-primorske, niti od sveštenstva iz Ostroga i Ždrebaonika.

2012 - Nobelovu nagradu za hemiju dobili su američki naučnici Robert Lefkovic i Brajan Kobilka. Nagrada im je dodijeljena za proučavanje proteina koji ćelijama tijela omogućavaju da odgovore na spoljne signale. Nagrađeni rad dvojice naučnika „G-protein spregnutih receptora“, ukazuje da mnogi fiziološki procesi zavise od tih receptora, te da skoro polovina ljekova djeluje preko grupe njih, kao što su beta-blokatori, antihistaminici i različiti tipovi ljekova koji se koriste u psihijatriji. Saznanja do kojih su došli Lefkovic i Kobilka naići će, kako se očekuje, na široku primjenu u farmaceutskoj industriji.

 

Na današnji dan dogodilo se i sljedeće:

1913 - Završena je izgradnja Panamskog kanala, dugog 81 km i 600 m, kojim su spojeni Atlantski i Tihi okean.

1964 - U Tokiju su otvorene Olimpijske igre, prve u Aziji.

2005 - Postignut je sporazum između njemačke Socijaldemokratske partije (SPD) i Hrišćansko demokratske unije (CDU) o formiranju "velike koalicije" i raspodjeli vlasti. Time je prekinut politički zastoj koji je mučio Njemačku od 18. septembra kada su na saveznim izborima konzervativci Angele Merkel pobijedili Šrederove socijaldemokrate, ali nedovoljno da sa svojim saveznicima oforme vladu.

2006 - Stalne članice Savjeta bezbjednosti Ujedinjenih nacija jednoglasno su osudile Sjevernu Koreju zbog nuklearnog testa. Zapadni stručnjaci, međutim, smatraju da taj test najvjerovatnije nije bio uspješan kako su se sjevernokorejski naučnici nadali.  Svoj sud obrazložili su niskim intezitetom eksplozije.

2008 - U Beogradu je osnovana Srpska napredna stranka (SNS) na čelu s Tomislavom Nikolićem, bivšim liderom Srpske radikalne stranke.

2009 - Poljski predsjednik Leh Kačinjski potpisao je Lisabonski sporazum.

Komentari 0

ostavi komentar

Ostavi komentar

Pravila komentarisanja sadržaja Portala RTCG
Poštujući načelo demokratičnosti, kao i pravo građana da slobodno i kritički iznose mišljenje o pojavama, procesima, događajima i ličnostima, u cilju razvijanja kulture javnog dijaloga, na Portalu nijesu dozvoljeni komentari koji vrijeđaju dostojanstvo ličnosti ili sadrže prijetnje, govor mržnje, neprovjerene optužbe, kao i rasističke poruke. Nijesu dozvoljeni ni komentari kojima se narušava nacionalna, vjerska i rodna ravnopravnost ili podstiče mržnja prema LGBT populaciji. Neće biti objavljeni ni komentari pisani velikim slovima i obimni "copy/paste" sadrzaji knjiga i publikacija.Zadržavamo pravo kraćenja komentara.

Da biste komentarisali vijesti pod vašim imenom

Ulogujte se

Novo