Žabljak
Pretežno oblačno
-6.6 °C
Pljevlja
Oblačno
-1.7 °C
Herceg Novi
Vedro
6.1 °C
Nikšić
Malo oblačno
1.0 °C
Cetinje
Vedro
5.7 °C
Bar
Pretežno vedro
7.8 °C
Podgorica
Vedro
6.1 °C
Ulcinj
Vedro
12.1 °C
Kolašin
Vedro
-1.8 °C

Kalendar

01. 01. 2018. 00:00   >>  23:20 0

1. januar

Izbor i priprema: Č. Đurđić

Na današnji dan 45. godine prije nove ere stupio je na snagu novi, Julijanski kalendar, kojim je Gaj Julije Cezar prema savjetima grčkog astronoma iz Aleksandrije Sosigena, reformisao računanje vremena, tako što je za početak godine odredio 1. januar  umjesto 1. marta. Papa Grgur  XIII reformisao je taj kalendar 1582, što je najveći broj zemalja prihvatio, dok su Julijanski  zadržale srpska, ruska i još neke pravoslavne crkve.

1502 - Portugalski moreplovci uplovili su u zaliv Guanabara i nazvali to mjesto Rio de Žaneiro – u prevodu Januarska rijeka. Grad koji je potom nastao bio je prijestonica Brazila do 1960, kada je za glavni grad određena novoizgrađena Brazilija.

1823 - Rođen je mađarski pjesnik Šandor Petefi, jedan od vođa nacionalnog pokreta 1848. Smatra se najtalentovanijim i najboljim mađarskim lirskim pjesnikom 19.vijeka. Snažno je uticao na južnoslovenske pjesnike, posebno na Đuru Jakšića i Jovana Jovanovića Zmaja. Poginuo je  1849. u bici kod Šegešvara. Poznata  djela: «Petefijeve pjesme« , «Apostol« , «Vitez Janoš«.

1871 - Posebnom vojnom uredbom, Crnogorska vojska podijeljena je na 23 bataljona redovne vojske, šest bataljona garde i na jednu bateriju topova. Sva 23 bataljona redovne vojske grupisana su u šest brigada: Katunsku, Hercegovačku, Bjelopavlićku, Pipersko-bratonoško-rovačku, Moračko-vasojevićku i Riječko-crmničku.

1894 - Održan je u Crnoj Gori prvi glagoljski pontifikat, odnosno služba na staroslovenskom jeziku u katoličkoj crkvi. Služio je arcibiskup Šimun Milinović, a knjaza Nikolu zastupao je Božo Petrović sa izaslanicima iz Cetinja, Rijeke, Nikšića, Podgorice. Službi je prisustvovao veliki broj katolika i pravoslavnih, kao i predstavnici vlasti. Uz konkordat, to je bilo jedno od važnih pitanja za Barsku arcibiskupiju.

1895 - Štampan je književni  časopis »Luča«, publikacija Društva »Gorski vijenac«. Časopis je izlazio jednom mjesečno, a urednik je bio profesor Lazar (T.) Perović. «Luča« je u svim mjestima u Crnoj Gori imala saradnike, članove književnih odbora, kao i predstavnike u inostranstvu. Okupljala je nekoliko stotina saradnika.

1897 - Svečano je otkriven spomenik vladici Danilu, osnivaču dinastije Petrović-Njegoš, na Orlovom kršu iznad Cetinjskog manastira. Odluku da se vladici Danilu Šćepčevu Petroviću podigne spomenik na Cetinju i da se njegovi posmrtni ostaci iz manastira Podostrog kod Budve prenesu na Orlov krš, donesena je  1893, kada je slavljena  200. godišnjica vladavine Petrovića. Ideju i nacrt za spomenik uradila je knjeginjica Jelena, kćerka knjaza Nikole, a u njegovoj izgradnji učestvovali su francuski arhitekta Fruše i vajar Moro Votijer. Radovima je rukovodio inženjer Andrija Radović. Mauzolej vladike Danila, od kamena s Ljubovića, sagradili su korčulanski i domaći majstori.

1903 - Stupio je na snagu Zakon o knjaževskoj vladi i Državnom savjetu u Crnoj Gori. Knjaževsku vladu činila su ministarstva unutrašnjih  i inostranih djela, pravde, finansija, vojske, prosvjete i crkvenih djela. S druge strane, ministri su zajedno s knjazom, prijestolonasljednikom, crnogorskim mitropolitom i predsjednikom glavne državne kontrole činili Državni savjet.

1915 - Rođen je srpski pisac Branko Ćopić, pripovjedač, humorista, pjesnik – jedan od najplodnijih i najpopularnijih jugoslovenskih pisaca poslije Drugog svjetskog rata. Smatra se nastavljačem tradicije  seoske pripovijetke srpskog realizma. Autor je brojnih ostvarenja iz oblasti rodoljubive i dječje poezije. Izvršio je samoubistvo 1984. u Beogradu. Poznata Ćopićeva djela: «Pod Grmečom«, «Doživljaji Nikoletine Bursaća«, «Gluvi barut«, «Osma ofanziva«, «Bašta sljezove boje« – za koju je dobio Njegoševu nagradu.

1942 - Na konferenciji predstavnika vlada SAD, SSSR-a,Velike Britanije, Kine i još 22 države, u Vašingtonu je u Drugom svjetskom ratu potpisana Deklaracija Ujedinjenih nacija. Potpisnice su preuzele obavezu da rat protiv sila Osovine nastave do njihove kapitulacije i da s njima ne zaključuju separatni mir ili primirje.

1958 - Stupio je na snagu ugovor o osnivanju Evropske ekonomske zajednice, poznate kao Zajedničko tržište, koji su 25. marta 1957. u Rimu potpisale Belgija, Zapadna Njemačka, Italija, Lusemburg, Francuska i Holandija.

1959 - Poslije dvogodišnjeg gerilskog rata na Kubi je vlast preuzeo vođa revolucionarnog pokreta »26. jul« Fidel Kastro, a diktator Fulhensio Batista pobjegao je u Dominikansku republiku.

1965 - Pod vođstvom lidera pokreta »AL fatah« Jasera Arafata, formirana je Plestinska oslobodilačka organizacija.

1993 - Radio Televizija Srbije otpustila je više od 1.500 radnika u Beogradu, među kojima je najviše bilo novinara koji su se suprotstavljali ratnoj propagandnoj politici radija i TV, «govoru mržnje«, nepoštovanju  profesionalnog kodeksa i kršenju profesionalnih kriterijuma uređivačke politike.

1993 - Češka i Slovačka postale su samostalne države, čime je prestala da postoji Čehoslovačka, osnovana 1918. godine

1994 - U SR Jugoslaviji rast cijena dostigao je fantastičnu cifru od 315. 563. 558 odsto. Cijene su se u prosjeku povećavale 62 odsto dnevno, dva odsto na sat i 0,029 odsto u minutu.

1999 - Zvanično je puštena u promet jedinstvena evropska valuta euro, i oko 300 miliona ljudi u 11 od 15 zemalja Evropske unije dobilo je istu valutu, prvi put od vremena Rimskog carstva.

2001 - U platni promet Crne Gore, umjesto njemačke marke, uveden je euro kao zvanična valuta. Konverzija marke i ostalih zapadnoevropskih valuta u euro trajala je do kraja marta.  Uvođenje eura obrazloženo je kao olakšica u prometu robe i usluga i u međunarodnoj komunikaciji Crne Gore  i  njenom uključivanju u evropske ekonomske tokove.

 

2001 - U Zagrebu je umro Fabijan Šovagović, jedan od najvećih glumaca Hrvatske i bivše Jugoslavije.

2008 - Stupio je na snagu Privremeni sporazum o trgovini između Crne Gore i zemalja Evropske unije, što je označilo početak postepenog uspostavljanja područja bilateralne slobodne trgovine. Sporazumom je predviđenio da se trgovina između Crne Gore i zemalja Evropske unije za veliki broj proizvoda obavlja bez plaćanja carina. Za proizvode koje Crna Gora proizvodi i ima potrebu da ih štiti, definisano je fazno snižavanje carine, s tim što će za određene poljoprivredne proizvode i nakon isteka tranzicionog perioda od pet godina ostati na nivou od 50 odsto od važećih.

2009 - U 85. godini, u Švajcarskoj je umro austrijski pisac Johanes Mario Simel, čija je knjiga „Može i bez kavijara“ prodata u više od 30 miliona primjeraka širom svijeta.

2012 - U Skoplju je, u 94. godini, umro prvi demokratski izabrani predsjednik Bivše Jugoslovenske Republike Makedonije Kiro Gligorov. Uspio je 90-ih  da izbjegne ratove i svoju zemlju dovede do nezavisnosti 1991. Od 1991. do 1999. u dva mandata bio je predsjednik Makedonije. Na miran način riješio je brojne sporove koje je Skoplje imalo sa susjednim zemljama – Grčkom, Albanijom i Bugarskom. Pod njegovom upravom, Makedonija je pod imenom Bivša Jugoslovenska Republika Makedonija postala članica UN,  jer je Atina tražila da ne koristi ime Makedonija zbog istoimene provincije na sjeveru Grčke.U oktobru 1995. preživio je atentat, kada je eksplodirala bomba u blizini njegovog automobila. Stradao je vozač, a izvršioci nijesu pronađeni. U toku Drugog svjetskog rata bio je član antifašističkog pokreta, a kasnije jedan od najviših zvaničnika u komunističkoj jugoslovenskoj federaciji.

 

Na današnji dan dogodilo se i sljedeće:

1526 - Hrvatska je postala dio Habsburške monarhije.

1801 - Stupio je na snagu akt o ujedjinjenju Velike Britanije i Irske, čime je stvoreno Ujedinjeno Kraljevstvo.

1803 - Danska je zabranila uvoz robova i postala prva zemlja koja je zabranila ropstvo.

1863 -Tokom  Američkog građanskog rata, predsjednik SAD Abraham Linkoln potpisao je Zakon o oslobađanju robova.

1880 -U Srbiji su uvedene obavezne metarske mjere, mjerna jedinica za dužinu postao je metar i zvanično su prestale da važe mjere poput aršina, lakta, pedlja.

1904 - Stupio je na snagu Ustav pravoslavnih konzistorija u Knjaževini Crnoj Gori.

1905 - U Beogradu i na Cetinju potpisan je trgovinski ugovor između Kraljevine Srbije i Knjaževine Crne Gore. U članu 1 tog ugovora navodi se: "Crnogorski podanici u Srbiji i srpski u Crnoj Gori uvijek će se smatrati i s njima postupati ka s državljanima naroda najviše povlašćenog", a u članu 2 podanicima obje države daje se pravo, upravljajući se po zakonima zemaljskim: "Dolaziti, putovati, baviti se i nastanjivati se ma gdje bilo u državi, uživajući za svoju osobu ili za svoju imovinu istu zaštitu i sigurnost kao i sopstveni državljani".

1950  - Otvoreno je Narodno pozorište u Kotoru, koje je radilo u prostorijama današnjeg Centra za kulturu.

2009 - U domovima zdravlja u Crnoj Gori uveden je novi informatički sistem kojim  se elektronski unose podaci o pacijentima, propisuju i izdaju recepti.

Komentari 0

ostavi komentar

Ostavi komentar

Pravila komentarisanja sadržaja Portala RTCG
Poštujući načelo demokratičnosti, kao i pravo građana da slobodno i kritički iznose mišljenje o pojavama, procesima, događajima i ličnostima, u cilju razvijanja kulture javnog dijaloga, na Portalu nijesu dozvoljeni komentari koji vrijeđaju dostojanstvo ličnosti ili sadrže prijetnje, govor mržnje, neprovjerene optužbe, kao i rasističke poruke. Nijesu dozvoljeni ni komentari kojima se narušava nacionalna, vjerska i rodna ravnopravnost ili podstiče mržnja prema LGBT populaciji. Neće biti objavljeni ni komentari pisani velikim slovima i obimni "copy/paste" sadrzaji knjiga i publikacija.Zadržavamo pravo kraćenja komentara.

Da biste komentarisali vijesti pod vašim imenom

Ulogujte se

Novo