Žabljak
Umjereno oblačno
9.4 °C
Pljevlja
Oblačno
14.3 °C
Herceg Novi
Vedro
17.0 °C
Nikšić
Pretežno vedro
12.6 °C
Cetinje
Umjereno oblačno
19.0 °C
Bar
Vedro
19.7 °C
Podgorica
Pretežno vedro
17.9 °C
Ulcinj
Vedro
18.2 °C
Kolašin
Umjereno oblačno
9.7 °C

Kalendar

28. 03. 2020. 00:00   >>  23:58 0

28. mart

Izbor i priprema: Č. Đurđić

 

Na današnji dan 1749. rođen je francuski astronom, matematičar i fizičar Pjer Simon Laplas. Istakao se radovima na polju nebeske  mehanike, a svoju čuvenu hipotezu o nastanku Sunčevog sistema poznatu kao Kant-Laplasova teorija, objavio je 1796. Značajni su i Laplasovi radovi u matematičkoj teoriji diferencijalnih jednačina i u teoriji vjerovatnoće.

 

1811 - Umro je srpski prosvjetitelj, pisac, filozof i pedagog Dositej Obradović, prvi srpski ministar prosvjete, jedna od najznačajnijih i najuticajnijih ličnosti u Srbiji krajem 18. i početkom 19. vijeka. Poznata djela: «Život i priključenija» , «Basne», «Hristoitija».

1832 - U okviru reformi upravno-političke vlasti, pošto je ukinuo guvernardurstvo, Njegoš je shodno odlukama Opštecrnogorskog zbora donesenim krajem 1831. formirao crnogorski Senat ( u čijim je rukama bila zakonodavna, sudska i izvršna vlast) te oružane odrede: Gvardiju, koja je izvršavala odluke Senata, i perjanike, vladarevu tjelesnu gardu.

1868 - Rođen je ruski pisac Maksim Gorki, koji se smatra utemeljivačem socijalističkog realizma u ruskoj književnosti . Imao je značajnu ulogu  u političkom i kulturnom životu sovjetske Rusije i 1934. postao je prvi predsjednik Sovjetskog udruženja pisaca. Umro je 1936. Poznata djela  «Makar Čudra», «Mati» , «Na dnu».

1883 - Na Cetinju je potpisan ugovor o prijateljstvu, trgovini i plovidbi između Crne Gore  i Italije. Ugovornice su jedna drugoj dale status najpovlašćenije nacije u svim kupopradajnim i administrativnim poslovima, a iz slobodnog uvoza u Crnu Goru isključeni su: oružje, barut i drugi eksplozivni materijali, ratna municija, so, šalitra, sumpor i duvan.

 

1905 - U Papratima kod Nikšića rođen  je crngorski književnik Mirko Banjević. Po vokaciji liričar, pripadao je grupi međuratnih socijalno- revolucionarnih pjesnika. Njegovao je narodnu leksiku, a njegova poezija izvanredne snage bila je u dosluhu s najbitnijim tokovima moderne poezije. Bio je urednik "Pobjede", časopisa "Stvaranje", beogradskog "Rada" i Tanjuga. Dobitnik je Trinaestojulske nagrade 1962. Umro je u Beogradu 6. septembra 1968. Poznata Banjevićeva djela – zbirke pjesama: «Šume» , «Zvjezdani voz», «Do iskapi», «Zavjet» i poema «Sutjeska».

 

1907 - U Veljem brdu kod Podgorice rođen je crnogorski političar i državnik Blažo Jovanović. Osnovnu školu i gimnaziju završio je u Podgorici; pravne nauke studirao u Beogradu, a diplomirao u Zagrebu. Bio je član KPJ od 1924, a učesnik NOB-a od 1941. Jedan je od organizatora i rukovodilaca ustanka u Crnoj Gori, a boraveći u Albaniji od  oktobra 1942. do maja 1943,  veliku pomoć pružio je komunistima u organizovanju Prve konferencije Komunističke partije Albanije, kao i u organizovanju oružane borbe. Od 1945.  bio je prvi predsjednik vlade Narodne Republike Crne Gore, potom Izvršnog vijeća Narodne Skupštine, a od 1954. i predsjednik Narodne Skupštine Crne Gore. Bio je i predsjednik Ustavnog suda SFRJ od 1963. do 1974, član Predsjedništva CK SKJ i član Savjeta federacije. Ordenom narodnog heroja odlikovan je 1953. Autor je monografije „Aktuelna pitanja Ustavnog suda Jugoslavije“ i brojnih političkih članaka. Umro je u Igalu kod Herceg Novog 4. februara 1976, a sahranjen je u Titogradu.

1939 - Republikanska vojska predala je Madrid snagama generala Franka, čime je okončan Španski građanski rat. General Franko objavio je 1. aprila kraj rata, koji je trajao 986 dana i odnio preko milion ljudskih života.

1941 - U nastupu depresije izazvane Drugim svjetskim ratom, engleska književnica Virdžinija Vulf izvršila je samoubistvo. Autorka romana «Ka svjetioniku» i «Gospođa Delovej», ubraja se među najbolje engleske romanopisce 20. vijeka.

 

1943 - Na Beverli Hilsu u Kaliforniji umro je ruski kompozitor i pijanista – virtuoz Sergej Rahmanjinov, autor čuvenih klavirskih koncerata i «Rapsodije na Paganinijevu temu», kao i opere-jednočinke“Aleko“, inspirisane Puškinovom poemom „Cigani“. Većina Rahmanjinovih djela je u stilu poznog romantizma, srodno Čajkovskom, ali i pod uticajem Šopena i Lista. Emigracijom u Sjedinjene Američke Države 1918. započeo je novi period njegovog života i stvaranja, mada mnogo manje plodan nego u Rusiji. Kako su godine prolazile bio je sve melanholičniji i svjesniji nemogućnosti povratka u otadžbinu. Rahmanjinova djela čine sintezu evropskog duha i ruske narodne osjećajnosti.

1973 - Savjet Tehničkog fakulteta u Titogradu donio je odluku o otvaranju Metalurškog odsjeka tog fakulteta. Iz tog odsjeka razvio se Metalurško-tehnološki fakultet, članica Univerziteta Crne Gore.

1985 - Umro je francuski slikar rusko-jevrejskog porijekla Mark Šagal, koji je, mimo svih likovnih formi i eksperimenata, koji su obilježili 20. vijek, uspio da izgradi originalan individualni likovni izraz. Ilustrovao je  La Fontenove «Basne», Gogoljeve «Mrtve duše», «Bibliju», oslikao svod Pariske opere, Sinagogu u Jerusalimu, zgradu Ujedinjenih nacija i uradio vitraže za katedralu u Mecu.

1989 - U Beogradu su proglašeni amandmani na Ustav Srbije, kojim je pokrajinama oduzeta mogućnost veta na ustavne promjene u Srbiji i dio zakonodavne, upravne i sudske funkcije. Revizija republičkog ustava, na Kosovu je propraćena masovnim demonstracijama Albanaca. U sukobima s policijom poginula su 22 demonstranta i dva policajca.

 

1994 - Umro je francuski pisac rumunskog porijekla Ežen Jonesko, tvorac «antiteatra» i jedan od najznačajnijih autora «Teatra apsurda». Poznata Joneskova djela: «Ćelava pjevačica» i «Žak ili pokornost».

2004 - Litvanija, Letonija i Estonija, zajedno sa Bugarskom, Slovačkom, Slovenijom i Rumunijom zvanično su postale članice Zapadne alijanse. Time je NATO sa dotadašnjih 19 postao organizacija sa 26 članica.

2005 - U okviru primarne zdravstvene zaštite u Crnoj Gori, u Podgorici je počela realizacija pilot projekta Ministarstva zdravlja "Izabrani doktor". Prema tom projektu pravo na izbor ličnog ljekara imaju svi osiguranici na teritoriji Podgorice.

2006 - U jednom od najvećih protesta u Francuskoj u posljednjih nekoliko decenija, stotine hiljada ljudi marširalo je u francuskim gradovima, a sindikati su organizovali jednodnevni nacionalni štrajk, pozivajući Vladu da povuče sporni zakon o zapošljavanju mladih,

2007 - Na Cetinju je otvoren konzulat Gvineje, prvo diplomatsko predstavništvo jedne afričke zemlje u Crnoj Gori.

2008 - Crnogorski premijer Milo Đukanović ispitan je na lični zahtjev pred nadležnim italijanskim organima u Bariju, povodom dugogodišnje istrage i optužbi za organizovani šverc cigareta iz Crne Gore u italijansku provinciju Pulja od 1994. do 2002. godine. U saslušanju, koje je trajalo šest sati, Đukanović je odgovarao na 80 pitanja.

2008 - U 20 sati i 30 minuta, avion Montenegro Airlinesa prvi put je pod crnogorskom oznakom  i grbom poletio s podgoričkog aerodroma  za Beograd. Od sticanja nezavisnosti Crne Gore 2006, fokeri crnogorske avio-kompanije letjeli su pod srpskom oznakom zbog nedostatka potrebnih dozvola za rad crnogorske Uprave za civilno vazduhoplovsto.

2010 - Na sjednici Crnogorske pravoslavne crkve konstituisan je Mitropolijski savjet, za čijeg je predsjednika izabran mitropolit Mihailo.

2011 - U Podgorici je održana prva nacionalna konferencija o pravima i položaju LGBT populacije, pod nazivom „Crna Gora – svijetla tačka na LGBT mapi“. Šef operativnog sektora Delegacije EU u Podgorici Nikola Bertolini kazao je na konferenciji da je Crna Gora napravila značajan pomak usvajanjem zakona o zabrani diskriminacije, ali da su pripadnici LGBT populacije i dalje nevidljivi u društvu.

2012 - Na kraju trodnevne posjete Kubi, u cilju jačanja saradnje Rimokatoličke crkve s komunističkim liderima te zemlje, papa Benedikt XVI sastao se s Fidelom Kastrom, ikonom kubanske revolucije. Nakon mise, kojoj je prisustvovalo pola miliona ljudi u centru Havane, Benedikt je u vatikanskoj ambasadi razgovarao s Kastrom o crkvenoj liturgiji, nauci i situaciji u svijetu.

2013 - Na tradicionalnoj ceremoniji obilježavanja Isusovog gesta poniznosti prema apostolima noć prije raspeća, papa Franjo posjetio je kazneni dom za maloljetnike na periferiji Rima i u obred među 12 osoba uključio i dvije mlade žene. Bilo je to prvo papsko obilježavanje Svetog četvrtka u istoriji uz učešće žena.

2014 - U Podgorici je otvorena Prva konferencija za počasne konzule. Na otvaranju su govorili predsjednik Crne Gre  Filip Vujanović i ministar vanjskih poslova i evropskih integracija Igor Lukšić. Crna Gora ima 30 počasnih konzula u svijetu, od čega su u radu konferencije učestvovala 23 iz 19 zemalja.

 

Na današnji dan dogodilo se i sljedeće:

1776 - U Moskvi je osnovan Boljšoj teatar, veliki teatar opere i baleta, po ugledu na Sankt Peterburg, u kojem su od 40-ih godina 18. vijeka izvođene operske predstave.

1930 - Dva najveća turska grada Konstantinopolj i Angora dobili su nova imena – Istanbul i Ankara.

2005 - Razorni zemljotres, jačine 8,7 stepeni Rihterove skale pogodio je indonežansko ostrvo Nias, poznato kao raj za surfere; 60 kilometara udaljeno od mjesta na kojem je potres jačine devet stepeni Rihterove skale 26. decembra 2004. izazvao cunami u kojem je poginulo gotovo 300 hiljada ljudi. Novi zemljotres u glavnom gradu Niasa usmrtio je oko 1.000 ljudi i razrušio grad.

2010 - Predsjednik SAD Barak Obama stigao je u nenajavljenu posjetu Avganistanu, prvu od izbora za predsjednika i vrhovnog komandanta američke vojske.

2014 - Kineski predsjednik Si Đin Ping rekao je da Kina neće birati strane po pitanju Ukrajine, čime je razočarao Zapad, koji se nadao da će Peking doprinijeti međunarodnom pritisku na Rusiju zbog pripajanja Krima.

Komentari 0

ostavi komentar

Ostavi komentar

Pravila komentarisanja sadržaja Portala RTCG
Poštujući načelo demokratičnosti, kao i pravo građana da slobodno i kritički iznose mišljenje o pojavama, procesima, događajima i ličnostima, u cilju razvijanja kulture javnog dijaloga, na Portalu nijesu dozvoljeni komentari koji vrijeđaju dostojanstvo ličnosti ili sadrže prijetnje, govor mržnje, neprovjerene optužbe, kao i rasističke poruke. Nijesu dozvoljeni ni komentari kojima se narušava nacionalna, vjerska i rodna ravnopravnost ili podstiče mržnja prema LGBT populaciji. Neće biti objavljeni ni komentari pisani velikim slovima i obimni "copy/paste" sadrzaji knjiga i publikacija.Zadržavamo pravo kraćenja komentara.

Da biste komentarisali vijesti pod vašim imenom

Ulogujte se

Novo