RTCG - Radio Televizija Crne Gore - Nacionalni javni servis :: Kalendar http://www.rtcg.me/kultura/kalendar/rss.html me http://www.rtcg.me/img/logo.png RTCG - Radio Televizija Crne Gore - Nacionalni javni servis :: Kalendar http://www.rtcg.me/kultura/kalendar/rss.html 17. novembar http://www.rtcg.me/kultura/kalendar/31566/17-novembar-.html Izbor i priprema: Č. Đurđić ]]>

Na današnji dan 1558. umrla je engleska kraljica Meri I Tjudor, kćerka Henrija VIII. Tokom vladavine od 1553. kao supruga španskog kralja Felipea II pokušala je da Englesku vrati pod uticaj pape, a zbog žestokog progona protestanata (anglikanaca) dobila je naziv Krvava Meri. Poslije njene smrti na prijesto je došla njena sestra Elizabeta I, koja je postavila temelje budućoj britanskoj imperiji.

1858 - Umro je velški filantrop Robert Oven, socijalista utopista i socijalni reformator, industrijalac koji je svoje bogatstvo utrošio pokušavajući da ostvari projekte socijalnih reformi. Zahvaljujući njemu i njegovim pristalicama uveden je u upotrebu izraz “socijalisti”. Poznata djela: “Novi pogled na društvo”, “Skica racionalnog sistema društva”, “Knjiga o novom svjetskom moralu”.

1912 - Tokom Prvog balkanskog rata u pohodu crnogorske vojske na Skadar pod komandom Nika Kusovca, cetinjski, ceklinski i ceklinsko-dobrski bataljoni zauzeli su visove prema Lješu. Nakon jakog okršaja i podrške artiljerije, a potom i borbe bajonetima, odredi turske vojske potisnuti su do Lješa.

1917 - Umro je francuski vajar Ogist Roden, jedan od najvećih umjetnika s kraja 19. i početka 20. vijeka. Njegovo djelo objedinilo je romantičarski duh i moderne težnje i presudno uticalo na evropsko vajarstvo.  Odbacivao je idealizam, apstrakciju i dekorativnost, i u radu koristio dotad nepoznatu slobodu forme s prepoznatljivom sposobnošću da postigne snažan izraz i harmoniju duhovnog i tjelesnog na svojim skulpturama. Poznata djela: "Mislilac","Poljubac","Balzak","Građani Kalea", "Vrata pakla", "Vječni idol".

1920 - Na arhijerejskom saboru za crnogorsko-primorskog mitropolita izabran je Gavrilo Dožić. Nakon smrti Mitrofana Bana, posljednjeg mitropolita Crnogorske pravoslavne crkve, Gavrilo Dožić je tu funkciju obavljao u sklopu Srpske pravoslavne crkve do 1937. kada je izabran za srpskog patrijarha.

1938 - Umro je hrvatski političar Ante Trumbić, koji je uz Franu Supila i Ivana Meštrovića bio glavni zastupnik ujedinjenja Hrvatske sa Srbijom i Crnom Gorom u zajedničku državu. Bio je predsjednik Jugoslovenskog odbora od osnivanja 1915. do njegovog raspuštanja u decembru 1918, kada je formirana Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca.

1988 - Smjenjivanje visokih funkcionera u Pokrajinskom komitetu Saveza komunista –  Kaćuše Jašari i Azema Vlasija, izazvalo je masovne demonstracije Albanaca na Kosovu, uključujući i štrajk oko 1.000 rudara u rudniku Stari trg, koji je počeo u februaru 1989.

1990 - U Kotoru je umro poznati crnogorski istoričar i književnik Risto Kovijanić. Rođen je u  Đurđevini, kod manastira Morača. Bio je  profesor srpskohrvatskog jezika i književnosti u Bratislavi, Beogradu i Kotoru, gdje je bio i direktor gimnazije, član Istorijskog društva Crne Gore od 1948. i član Udruženja književnika od 1967. Jedan je od osnivača Državnog arhiva u Kotoru, gdje je radio kao viši naučni saradnik. Proučavajući arhivsku građu, obradio je kulturni život starog Kotora od 14. do 18. stoljeća. Poznati radovi Rista Kovijanića: “Vita Kotoranin – neimar Dečana”,  “Pomeni crnogorskih plemena u kotorskim spomenicima od 14. do16. vijeka” , i “Kotorski medaljoni”, prema kojima je napravljena predstava Gradskog pozorišta u Podgorici “Novela od ljubavi”. Risto Kovijanić dobitnik je Trinaestojulske nagrade i Zlatne medalje Slovačke Akademije.

1993 - Sudije iz 11 zemalja položile su zakletvu na inauguralnom zasjedanju suda UN za ratne zločine počinjene u Jugoslaviji, prvog takvog suda poslije Nirnberškog i Tokijskog, koji su bili osnovani nakon Drugog svjetskog rata.

2001 - Na Kosovu su održani prvi parlamentarni izbori od dolaska međunarodnih snaga u tu pokrajinu u junu 1999. Ubjedljivu pobjedu odnio je Demokratski savez Kosova Ibrahima Rugove osvojivši 45,6 odsto glasova. Srpska koalicija "Povratak" osvojila je 11,34 odsto glasova. Na izbore je izašlo 63 odsto Albanaca i 56 odsto Srba.

2006 - U Budimpešti je umro Ferenc Puškaš, legenda svjetskog fudbala , najpoznatiji član tzv. lake konjice, proslavljene mađarske generacije fudbalera 50-ih godina 20.  vijeka.

2007- Posmrtni ostaci vojvode Maša Vrbice preneseni su poslije 109 godina iz Banja Luke u Crnu Goru i sahranjeni ispred crkve Svete Petke u selu Vrba na Njegušima.

2010 - Crnogorska fudbalska reprezentacija pobijedila je u prijateljskoj utakmici u Podgorici reprezentaciju Azerbejdžana 2:0, i tako po broju dobijenih utakmica trijumfalno završila najuspješniju godinu.

               

Na današnji dan dogodilo se i sljedeće:

1629 - U Perastu je donesena odluka o zabrani odlaska stanovništva s tog područja Boke u područje tadašnje turske Albanije zbog pojave kuge. Kršenje odluke bilo je sankcionisano globom, paljenjem  barki i kućnim, odnosno,  porodičnim karantinom.

1800 - Kongres SAD  sastao se prvi put u novoj prijestonici Vašingtonu, a američki predsjednik Džon Adams postao je prvi stanar zgrade, kasnije nazvane Bijela kuća.

1855 - Škotski istraživač Dejvid Livingston otkrio je vodopade na rijeci Zambezi, nazvane po engleskoj kraljici Viktorijini vodopadi.

1869 - Poslije više od deset godina rada pod rukovodstvom Francuza Ferdinana de Lesepsa , otvoren je Suecki kanal, kojim je Sredozemno more povezano s Indijskim okeanom.

1947 - Puštena je u saobraćaj željeznička pruga Šamac-Sarajevo, duga 242 kilometra, u čijoj su izgradnji učestvovale omladinske brigade iz cijele SFR Jugoslavije.

2007 -  Na Kosovu su održani parlamentarni izbori, na kojima je pobijedila opoziciona Demokratska partija Kosova Hašima Tačija.

2008 - Nakon što je Grčka spriječila poziv Makedoniji da  uđe u NATO, Makedonija je pokrenula pravni postupak pred Međunarodnim sudom pravde u Hagu protiv Grčke. 

]]>
Sat, 17 Nov 2018 00:00:00 +0100 Kalendar http://www.rtcg.me/kultura/kalendar/31566/17-novembar-.html