RTCG - Radio Televizija Crne Gore - Nacionalni javni servis :: Kalendar http://www.rtcg.me/kultura/kalendar/rss.html me http://www.rtcg.me/img/logo.png RTCG - Radio Televizija Crne Gore - Nacionalni javni servis :: Kalendar http://www.rtcg.me/kultura/kalendar/rss.html 16. januar http://www.rtcg.me/kultura/kalendar/36749/16-januar.html Izbor i priprema: Č. Đurđić ]]>

Na današnji dan 1547. u Moskvi je za prvog ruskog cara krunisan Ivan IV Vasiljevič. Sproveo je značajne reforme u Rusiji, ali je ostao poznat po okrutnosti koju je sprovodio prema bojarima u nastojanju da centralizuje vlast i  ubistvu vlastitog sina, zbog čega je dobio naziv Grozni. Osnovao je 1553. prvu štampariju u Rusiji, a radi jačanja trgovine sa zapadnom Evropom 1584. podigao je grad Arhangelsk. Potukao je Mongole i osvojio Kazan 1552. i Astrahan 1556, a potom je pripojio Sibir.

1778 - Francuska je priznala nezavisnost SAD tokom Američkog rata za nezavisnost od britanske kolonijalne uprave (1775 – 1783). U februaru iste godine u Parizu  je potpisan  sporazum o savezu u tom ratu, a hiljade dobrovoljaca krenulo je da pomogne Amerikancima, među kojima i Lafajet, Sen Simon, Košćuško.

1794 - Umro je engleski istoričar Edvard Gibon, autor djela »Opadanje i propast Rimskog carstva«, koje se smatra jednim od najznačajnijih u svjetskoj istoriografiji.

1832 - Vladika i gospodar Crne Gore Petar II Petrović Njegoš ukinuo je guvernadurstvo, ustanovljeno u vrijeme vladike Danila, koje je postalo jaka proaustrougarska (opoziciona) struja u politici dinastije Petrović.

1916 - Načelnik štaba crnogorske vojske, srpski pukovnik Petar Pešić otputovao je za Skadar nakon opoziva srpske vlade napuštajući vojsku bez pozdrava. Iz Podgorice je saopštio divizijaru Janku Vukotiću: »Kralj je rekao da me vi zastupate na dužnosti načelnika štaba. Tri puka srpske vojske braniće položaje na Bojani i oko Skadra dok odstupi crnogorska vojska«: Na taj način Janko Vukotić je postao načelnik štaba Crnogorske vrhovne komande.

1927 - Umro je srpski geograf Jovan Cvijić, osnivač antropogeografije i geomorfologije i Geografskog društva u Beogradu (1910). Poznata djela: »Antropogeografski problemi Balkanskog poluostrva«, »Balkansko poluostrvo i južnoslovenske zemlje«, »Etnogeografske karte jugoslovenskih zamalja«.

1957 - Umro je italijanski dirigent Arturo Toskanini, jedan od najznačajnijih u 20. vijeku. Dirigovao je u milanskoj Skali i Metropoliten operi u Njujorku gdje je organizovao simfonijski orkestar.

1969 - U centru Praga češki student Jan Palah izvršio je samoubistvo spaljivanjem u znak protesta zbog okupacije Čehoslovačke koju su, po nalogu Sovjetskog Saveza, izvršile članice Varšavskog ugovora u avgustu 1968.

1969 - Sovjetski kosmonauti u svemirskim brodovima »Sojuz 4« Vladimir Šatalov i »Sojuz 5« Boris Voljanov, Aleksej Jelisejev i Jevgenij Krunov prvi put su u istoriji spojili dvije letjelice s ljudskom posadom u orbiti Zemlje.

1976 - Hidroelektrana »Perućica«, »Mratinje«, »Elektroprenos« i »Elektrogradnja« konstituisali su preduzeće »Elektroprivreda Crne Gore« sa sjedištem u Nikšiću.

2001 - U Ljubljani je umro Sergej Krajger, poznati slovenački i jugoslovenski političar iz vremena komunizma. Bio je predsjednik Predsjedništva SFR Jugoslavije od maja 1981. do maja 1982.

2005 - U drugom krugu predsjedničkih izbora u Hrvatskoj, liberalni, prozapadno orjentisani Stjepan Mesić osvojio je drugi mandat, pobijedivši sa 71 odsto glasova kandidatkinju HDZ-a Jadranku Kosor.

2006 - Predsjednik Crne Gore Filip Vujanović posjetio je Vatikan i razgovarao s papom Benediktom XVI. To je prvi susret jednog crnogorskog predsjednika s poglavarom Rimokatoličke crkve.

2006 - Slovački diplomata Miroslav Lajčak zvanično je imenovan za ličnog izaslanika visokog predstavnika Evropske unije za spoljnu i bezbjednosnu politiku Havijera Solane u crnogorskim pregovorima o uslovima za referendum o državno-pravnom statusu Crne Gore.

2007 - Iz Haškog suda saopšteno je da je bosanski Srbin Dragan Zelenović  priznao krivicu za mučenje i silovanje muslimanskih žena u Foči u proljeće 1992. Zelenović se godinama krio u Rusiji, gdje je uhapšen u avgustu 2005. i optužen za ilegalan ulazak u zemlju.

2009 - U 67. godini  umro je ugledni beogradski novinar i publicista Bogdan Tirnanić. Karijeru je započeo kao urednik u beogradskom omladinskom listu »Susret«, a potom je bio novinar i urednik u brojnim štampanim i elektronskim medijima. Objavio je knjige »Beograd za početnike« i »Beograd za ponavljače«. Glumio je u »Ranim radovima« Želimira Žilnika, u seriji »Otpisani«, »Crnom bombarderu« i drugim filmovima.

2009 - Nakon sudara s jatom ptica, avion »Erbas A320« američke avio-kompanije »Ju-Es ervejz«, u kome je bilo 150 putnika i članova posade, bezbjedno je na rijeku Hadson, nedaleko od Njujorka, spustio pilot Česli Salenberger. Eksperti avijacije ocijenili su da je spuštanje putničkog aviona na površinu vode, a da se on pritom ne raspadne – pravo čudo.

2012 - Brod »Kotor«, prvi u obnovljenoj crnogorskoj floti, isplovio je iz Šangaja i zaputio se na prvu plovidbu za poznatu istočnoazijsku pomorsku kompaniju »Panocean«, koja ga je zakupila na godinu dana.

  

Na današnji dan dogodilo se i sljedeće:

1920 - U Sjedinjenim Američkim Državama stupila je na snagu prohibicija, zakonska zabrana proizvodnje i prodaje akohola.

1993 - U opkoljenom Sarajevu, koje je već mjesecima bilo bez struje i vode, poginulo je osam, a ranjeno 19 ljudi od eksplozije granate koja je pala na mjesto gdje su ljudi čekali u redu za vodu.

2007 - Ujedinjene nacije saopštile su da su u nasilju tokom 2006.  u Iraku poginule 34.000 civila. Istoga dana u bombaškim napadima i pucnjavi u  Bagdadu poginulo je stotinu osoba.

2008 - Evropski parlament odbacio je prijedlog italijanske poslanice Roberte Anđelili kojim je pozvala članice Evropske unije da zabrane muslimanskim učenicama da nose marame u osnovnim školama.

2012 - Arheolozi su u egipatskoj Dolini bogova otkrili grobnicu, staru gotovo 3.000 godina, u kojoj je sahranjena kćerka visokog  sveštenika XXII egipatske dinastije. To je druga grobnica, otkrivena u Dolini bogova nakon iskopavanja Tutankamona 1922.

]]>
Tue, 16 Jan 2018 00:00:00 +0100 Kalendar http://www.rtcg.me/kultura/kalendar/36749/16-januar.html