Žabljak
Umjereno oblačno
18.4 °C
Pljevlja
Pretežno oblačno
23.3 °C
Herceg Novi
Umjereno oblačno
25.6 °C
Nikšić
Pretežno oblačno
24.6 °C
Cetinje
Malo oblačno
27.7 °C
Bar
Umjereno oblačno
25.1 °C
Podgorica
Umjereno oblačno
29.1 °C
Ulcinj
Malo oblačno
27.1 °C
Kolašin
Pretežno oblačno
21.0 °C

Izoštreno

21.maj (5) 25. 05. 2018. 11:03   >>  10:53 2

21.maj (5)

B.Vojičić: Snaga državnog primjera

Referendum ne samo što nije destabilizovao region, već je, na miran, demokratski nacin, riješio potencijalno ozbiljan regionalni problem i zarište krize. Način kako je organizovan i protekao– u našem nemirnom regionu – primljen je i u medjunarodnoj zajednici sa velikim olakšanjem.

Crnogorska skupština je proglasila samostalnost Crne Gore 3. juna 2006. i donijela  Deklaraciju  nezavisne  Republike  Crne  Gore  koju  je  prihvatila  i Evropska unija. Brzo priznanje Crne Gore od strane EU, SAD, Rusije, Kine i čitave međunarodne zajednice, kao i prijem Crne Gore u UN, bili su svojevrsna podrška Crnoj Gori. Zemlje regiona su među prvima priznale nezavisnu Crnu Goru, dok je Srbija to učinila sa zakašnjenjem – prvo ju je priznao predsjednik Tadić, pod pritiskom EU, a kasnije, premijer Koštunica pod uticajem ruskog predsjednika Putina. Prosrpske stranke nijesu priznale rezultat referenduma a  odbijaju  da  priznaju i  državne  simbole  iako se crnogorska nacionalna zastava vijori na Ist Riveru ispred palate UN u Njujorku. Sa crnogorskom nezavisnošću ugasila se državna zajednica Srbija i Crne Gora. Labav savez dvije države, formiran pod pokroviteljstvom visokog predstavnika EU Havijera Solane, trajao je svega tri godine.

Nezavisnost Crne Gore je proglašena na svečanoj sjednici parlamenta kojoj nijesu prisustviovali poslanici opozicionih stranaka koje nijesu priznale rezultat referenduma. Iako pozvani, svečanosti nijesu prisustvovali ni zvaničnici Srbije koja je tek kasnije priznala crnogorsku nezavisnost. Odluku o proglašenju nezavisnosti usvojili su poslanici vladajuće koalicije – Demokratske partije socijalista i Socijaldemokratske partije, kao i Građanske partije, Liberalne partije, Demokratske unije Albanaca i Demokratskog saveza. Sjednicu   su   bojkotovali   poslanici   Socijalističke   narodne  partije, Narodne stranke, Srpske narodne stranke i Demokratske srpske stranke.
Prosrpske stranke  u  Crnoj  Gori  doživjele su  dvostruki poraz  –  na referendumu na kome je izglasana nezavisnost 21. maja i na parlamentarnim izborima na kojima ih je vladajuća koalicija ubjedljivo pobijedila, 10. septembra 2006. Za crnogorsku opoziciju je to bio težak udarac. Ona je tako faktički pokazala da nije prava opozicija, već da je protiv države, sada nezavisne Crne Gore, koju ne priznaje.
Iako se u početku zalagala za bojkot referenduma, opozicija je pristala na njegovo održavanje i referendumska pravila.

U tome je ključnu ulogu odigrala EU. Najjača opoziciona partija, Socijalistička narodna partija (SNP) sa  liderom  Predragom  Bulatovićem  zalagala  se  za  zajedničku  državu  sa Srbijom u kojoj bi Crna Gora imala ravnopravni položaj.  Predsjednika Socijalističke narodne partije su protežirali srpski zvaničnici (u februaru su ga primili predsjednik Tadić i premijer Koštunica), računajući da je on jedini pravi konkurent crnogorskom premijeru Đukanoviću. Nakon neuspjeha na parlamentarnim izborima, Bulatović je podnio ostavku na funkciju predsjednika partije. Zbog nejasne strategije – želje da ostane u savezu sa Beogradom kao ravnopravan partner i saradnje sa nacionalističkim prosrpskim strankama u Crnoj Gori, iako je sopstvenu SNP profilisao ka građanskoj orijentaciji, Socijalistička narodna partija je propustila šansu  da  u  nezavisnoj  Crnoj  Gori  preraste  u  autentičnu,  jaku  opozicionu partiju.

Bulatović je početkom 2006., uoči referenduma, tražio da se u Crnoj Gori formira koncentraciona vlada. On je pokušao da napravi savez za "obaranje crnogorske vlasti" sa Nebojšom Medojevićem, čelnikom Grupe  za  promjene, Andrijom Jovićevićem, bivšim ministrom policije i Miodragom Lekićem, bišim ambasadorom SRJ u Rimu. Beogradska štampa je gromoglasno najavila njihov odlazak u  SAD "na poziv američkog Stejt dipartmenta".Iz Vašingtona je demantovano da se radi o zvaničnoj posjeti, a ova četvorka se dalje nije oglašavala. Savez je propao. Nakon referenduma, Bulatović je tvrdio da je "moguće obnavljanje pitanja zajedništva Srbije i Crne Gore", kao i da je "međunarodna zajednica blagonaklono gledala na opciju nezavisnosti".

Najradikalnija srpska stranka u Crnoj Gori, Srpska narodna stranka (SNS) sa Andrijom Mandićem na čelu, permanentno lansira dežurnu tezu o ugroženosti srpstva i srpske Crkve u Crnoj Gori. Nakon proglašenja nezavisnosti Crne  Gore,  Mandić najavljuje nove referendume kojima će  se Crna Gora pripojiti Srbiji. Njegova stranka je pozvala građane Srbije koji posjeduju crnogorsko državljanstvo da se ne odriču svog statusa, već da prijave boravište u Crnoj Gori kako bi "osigurali svoja politička prava – ne zbog učešća na referendumu, nego u budućim političkim procesima, ako se Crna Gora otcepi". Dobro plasiran u beogradskim medijima, Mandić je tvrdio u provladinoj “Politici” da, "Milo plaća glas 2000 evra", te da "Đukanovićev san o nezavisnosti Crne Gore podseća na scene iz filma Kum". Čelnik Srpske narodne stranke zahtijeva autonomiju za Srbe u Crnoj Gori: "Hoćemo kulturnu i prosvjetnu autonomiju za Srbe čime ćemo spriječiti asimilaciju Srba u Crnoj Gori. Zahtijevamo i da se u novom ustavu Srbi definišu kao  konstitutivni narod". Njegova  stranka  je  pokrenula inicijativu prikupljanja potpisa građana za peticiju kojom se od Vlade Srbije traži da Srbi u Crnoj Gori dobiju državljanstvo Srbije.

Mandićeva stranka bila je stožer Srpske liste  koja je okupila najkonzervativnije srpske nacionalističke snage u Crnoj Gori. Nakon septembarskih izbora 2006. uspjela je da uđe u parlament. Na Srpsku listu stavio je, uoči izbora, svoj potpis i Tomislav Nikolić, funkcioner Srpske radikalne stranke(SRS). Nikolićeva izjava da Srbi u Crnoj Gori treba da imaju status nacionalne manjine, jer im je Srbija matična država koja ima obavezu da "zaštiti ugrožene  Srbe",  naišla  je  na  oštre  reakcije  prosrpskih  stranaka.  Narodna stranka je saopštila da Nikolić treba da zna da "takvim tvrdnjama Srbe, koji su državotvorni narod u Crnoj Gori, svodi na status nacionalne manjine. Tako daleko se ne usuđuje da ode ni Đukanovićev režim koji diskriminiše Srbe".

Ambivalentni odnos prema referendumu Grupe za promjene, koja je takođe nakon izbora ušla u parlament ogleda se u svojevrsnom dualizmu: njen čelnik, Nebojša Medojević, nije javno pozvao članove i pristalice da izađu na referendum i  glasaju  za nezavisnost, iako   se izjašnjava kao pobornik crnogorske samostalnosti.Zbog ovakvog stava koji sam Medojević objašnjava činjenicom da je referendum organizovao "režim Mila Đukanovića", nekoliko uglednih ličnosti napustilo je ovu organizaciju. Nebojša Medojević je bio čest gost beogradskih medija u kojima je otvoreno napadao crnogorsku vlast. U štampi je objavljeno da ga je primio predsjednik Srbije.

Branko Lukovac (uz Rada Bojovića) koordinator Pokreta za nezavisnu i evropsku Crnu Goru, na desetogodišnji jubilej nezavisnosti, kazao je da su razlozi za nezavisnost i neistine o njegovim posljedicama, nevedeni u dokumentima pokreta, u cjelini potvrđeni već tokom prve decenije u nezvisnosti.

Kao stara država, sa hiljadugodisnjom tradicijom, Crna Gora je, nakon raspada zajedničke države  – imala i ostvarila  jednaka prava kao sve druge,  da bude nezavisna, suverena, ravnopravna, član zajednice slobodnih i demokratskih drzava, te da samostalno odlučuje o svom razvoju i odnosima sa drugima.

Referendum o nezavisnosti Crne Gore ne samo što nije  destabilizovao region, već je, na miran, demokratski način, riješio potencijalno ozbiljan regionalni problem i zarište krize. Način kako je organizovan i protekao – u našem nemirnom regionu – primljen je i u medjunarodnoj zajednici sa velikim olakšanjem, te je i to potstaklo brzo prihvatanje njegovih rezultata, medjunarodno priznanje nezavisne Crne Gore, uspostavljanje diplomatskih odnosa, članstva u UN i drugim medjunarodnim i regionalnim organizacijama.
Čvrsto smo vjerovali i isticali da će Crna Gora i Srbija, tek kao nezavisne drzave, imati  dobre, stabilne i razvijene  odnose. To se u ovoj dekadi i potvrdilo -  Crna Gora i Srbija grade  mnogo bolje medjusobne odnose, zasnovane na načelima dobrosusjedstva, medjusobnog uvažavanja, postovanja i saradnje.

Proteklih godina, Crna Gora je pokazala da će biti dobar susjed; aktivan promoter regionalne saradnje;  te da će mnogo brže napredovati prema širim integracionim okvirima. Ona  sada prednjaci medju državama koje su kandidati za članstvo u evropskim i evro-atlanskim integracijama. Treba reći da su se državni organi Crne Gore pokazali doraslim tako velikom izazovu kao što je  dobro vodjenje  pregovora i reformskih procesa, što potvrdjuju dominantno pozitivne ocjene  ovih organizacija kao i uticajnih država članica.
Smanjene su  velike unutrašnje političke tenzije koje su ranije postojale a ticale su se njenog statusa;  očuvan je  multietnicki i multikulturalni karakter i skad Crne Gore.  Crna Gora je, u ovom periodu, jedna od stabilnijih država Zapadnog Balkana koji je, nažalost, još nestabilno područje Evrope.

Na ekonomskom planu – uz mnoge ozbiljne probleme nastale tokom bolne tranzicije i privatizacija, gubitka čitavih grana industrije, nezaposlenosti, prijetećih dugova  -  ipak se potvrdilo da Crna Gora ima  resursa za uspješan i održiv razvoj.   Prisutan  je i u porastu   interes stranih investitora za ulaganja u pojedine sektore ekonomije,  posebno u turizmu,  infrastrukturi  i energetici.  Mjereno rastom društvenog proizvoda i dohotkom po stanovniku, Crna Gora prednjaci medju državama ranije Jugoslavije i Zapadnog Balkana koje  teže da postanu članice Evropske unije. Pa ipak, mora nas zabrinuti i pokrenuti na akciju okolnost da znatan dio gradjana teško živi, ne mali dio ispod granice siromaštva.

Kraj 

Komentari 2

ostavi komentar

Ostavi komentar

Pravila komentarisanja sadržaja Portala RTCG
Poštujući načelo demokratičnosti, kao i pravo građana da slobodno i kritički iznose mišljenje o pojavama, procesima, događajima i ličnostima, u cilju razvijanja kulture javnog dijaloga, na Portalu nijesu dozvoljeni komentari koji vrijeđaju dostojanstvo ličnosti ili sadrže prijetnje, govor mržnje, neprovjerene optužbe, kao i rasističke poruke. Nijesu dozvoljeni ni komentari kojima se narušava nacionalna, vjerska i rodna ravnopravnost ili podstiče mržnja prema LGBT populaciji. Neće biti objavljeni ni komentari pisani velikim slovima i obimni "copy/paste" sadrzaji knjiga i publikacija.Zadržavamo pravo kraćenja komentara.

Da biste komentarisali vijesti pod vašim imenom

Ulogujte se

Novo