Žabljak
Umjereno oblačno
8.0 °C
Pljevlja
Pretežno vedro
10.5 °C
Herceg Novi
Vedro
18.0 °C
Nikšić
Vedro
12.7 °C
Cetinje
Vedro
23.7 °C
Bar
Vedro
16.1 °C
Podgorica
Malo oblačno
17.3 °C
Ulcinj
Vedro
16.2 °C
Kolašin
Vedro
7.8 °C

Izoštreno

USTAVNI PUT (16) 29. 01. 2018. 10:23   >>  09:52 32

USTAVNI PUT (16)

B.Vojičić: Ambijent „novih patriota“

Pored toga što je organizovao grupu ubica da izazove prevrat u Crnoj Gori, Pašić je formirao i “naročitu vojsku s perom u ruci”, odnosno, tobožnje nezavisne listove, koji šire neistine o Crnoj Gori i njenom vladaru i izazivaju mržnju prema njima, upozoravao je “Cetinjski vjesnik” (decembar 1909).

Crnogorska štampa reaguje - Srbija pruža utočište neprijateljima crnogorske vlasti a takve ljude ne kažnjava za nedjela i klevete uperene protiv Crne Gore. U grijeh Pašićeve vlade ističe to što se, u Srbiji takođe javno, poziva na revoluciju u Crnoj Gori i na svrgavanje crnogorskog vladara, a oni koji na takvo nasilje pozivaju, ostaju nekažnjeni. Zvanična Srbija jednako se odnosi i prema onima koji u novinama objavljuju uvrede protiv članova vladajućeg Doma i podstiču na nasilno svrgavanje crnogorskog knjaza.

Zvanični “Glas Crnogorca” ( januar 1908) donosi odgovor predsjednik Ministarskog savjeta dr Luke Tomanović na interpelaciju prof. Živka Dragovića: “Je li poznato našoj vladi da su naši podanici, studenti na beogradskom univerzitetu, koje je srbijanska vlada bila stavila u pritvor na traženje naše vlade, koja ih je optužila kao saučesnike u djelu namjeravanog anarhističkog atentata u Crnoj Gori, doista na slobodu pušteni?”. Tomanović je tom prilikom rekao: “U početku našeg ustavnog života – a zna se da je svaki početak težak – za vrijeme onih naših trzavica, mene je teško boljelo držanje biogradskih listova; dok je jedan dio tih listova slobodno nastavljao sve drskije svoj stari zanat, napadajući postojeće stanje u Crnoj Gori, a najviše našeg uzvišenog gospodara, dotle su listovi, koji stoje kraljevskoj vladi na raspoloženje ćutali kao zaliveni, a takvo trajno ćutanje u onakvim prilikama, kada se sva jevropska štampa zanimala Crnom Gorom, moglo je izgledati odobravanjem.

Što više, kad su stale lećeti po svijetu one vijesti o revoluciji u Crnoj Gori, uredništvo našeg zvaničnog lista uputilo je biogradskom Pres-birou kratku depešu, koja je demantovale te zlonamjerne izmišljotine, ali ta depeša nije ugledala svijeta, nego samo u jednome biogradskom listu, koji slučajno nije dolazio na Cetinje; ali što nas je začudio to je, što tu depešu nije objelodanila ni ministerijalna „Samouprava“.

Tomanović je naveo da se obratio pismom predsjedniku Kraljevske vlade Pašiću u kome je naveo dva fakta: “Prvo, novinarska kampanja, koja se iz Beograda razvija protivu Crne Gore i njenog gospodara, sve žešća i sve drskija, nije još imala nikakva ustuka od strane kraljevske Vlade preko organa, koji joj stoje na raspoloženje; naprotiv izgleda da sve zlobne i niske klevete, kojima se ne prestaje iz Biograda obasipati Crna Gora i njen gospodar, Kraljevska vlada svojim ćutanjem odobrava. A neću ni da govorim o obzirima, koje međunarodno pravo nalaže u sličnim slučajevima svakoj vladi, koja želi da s dotičnom državom podržava dobre i prijateljske odnose…

Drugo, Crna Gora, smatrajući Biograd opšte srpskim prosvjetnim ognjištem, šiljala je svoje sinove tamo da se otuda povrate u otadžbinu prosvijećeni i naoružani naukom, pa da prijenu na rad po svim granama narodnog i državnog života, kao što smo imali lijepih primjera iz pređašnjih doba; ali danas mjesto da se naši sinovi u Biogradu posvete isključivo knjizi i školi, kako bi što brže i uspješnije počeli raditi na polju narodnog i državnog života, oni se ističu iza školskih skamija na političko polje, da hule i ruše sve što postoji u njihovoj otadžbini i što je Crnogorcu najsvetije. Bilo bi se čudom čuditi otkud ta neprirodna pojava, i još neviđena u prosvijećenom svijetu, da se nije u Biogradu pojavio onaj ambijent ‘novih patriota’, iz koga se mogla čuti na javnom zboru usred Biograda ona grozna riječ koju se ja grozim navesti, a koja je, bez sumnje, g.ministre, i Vas zgrozila”.

Po svjedočenju Tomanovića, 29. maja iz Zemuna mu je stigla depeša, da je toga dana u Biogradu izašla iz štampe proklamacija Omladine Crnogorske, koja pozivlje Crnogorce na revoluciju!, te da je u isti čas to dastavio g. Pašiću, bratski ga moleći da tome zlu na put stane. Pašić je odgovorio poslije nekoliko dana, da “proklamacija ne pozivlje na revoluciju, nego u političku borbu, što zakoni u Srbiji ne zabranjuju, a obećava mi odgovoriti opširnije pismom preko g.Simića, srbijanskog poslanika u Beču”. Prvog septembra, Pašić je uputio Tomanoviću pismo u kome stoji da mu je “bilo vrlo nezgodno kad sam vidio da već od podužeg vremena u austro-ugarskoj štampi nalaze mjesta izvjesni članci i vijesti, u kojima se ukazuje na neko tobožnje miješanje Kraljevske vlade i srpskih visokih ličnosti u pitanja čisto unutrašnjeg karaktera u Crnoj Gori. U tim novinama učestale su optužbe da Srbija nije strana čak i nekim revolucionarnim pokretima u Kneževini…”

Tomanović je novim pismom odgovorio Pašiću, navodeći “niske klevete” protiv prestolonaslednika Danila: “Prva kleveta je da je naš Prestolonašljednik prisustvovao krunisanju svoga uzvišenoga zeta uz cijenu izvjesne sume novca, što su bezočno razglasili neki biogradski listovi, a Kraljevska Vlada ne demantovala. Druga je kleveta, da je naš Prestolonašnjednik na putu u Biograd svrćao kod grofa Začija, da pohodi nezakonitog sina pok. Kralja Milana, a Kraljevska vlada ni to ne demantovala, premda je knjaz Danilo bio praćen Kraljevskim zvaničnicima iz Pešte u Biograd, i iz Biograda do Beča, koji su mogli biti najvjerodostojniji svjedoci; pa ni ovi nijesu smatrali da su dužni istinu reći ni odna, kad ih je ‘Glas Crnogorca’ po imenu pozvao da to učine! Ne dosta sve to, nego je ministerijalna ‘Samouprava’ donijela zdravicu, koju je naš Prestolonašljednik na svečanom objedu u Dvoru izrekao, sasvim iskasapljenu i iznakaženu!
Od tada počinje ‘Slovenski jug’, organ nekog dijela univerzitetske omladine biogradske, da sve drskije vrši ulogu nekadašnjih niskih i obskurnih napadača Njegovog Kralj.Visočanstva Gospodara Crne Gore, koji je jedini između Srba, svojih savremenika, jugoslovensku ideju njegovao postojano i najiskrenije. I u ambijentu, koji je oko sebe stvorio taj ‘Slovenski jug’, moglo se čuti na jednom javnom skupu posred prijestonice Srbije, da svesrpski interesi zahtijevaju glavu knjaza Nikole – bez osude i bez kazne. Šta više, taj monstruozni list imao je u istom Biogradu još listova, koji su mu pomagali, a organi koji stoje na raspoloženju Kraljevskoj Vladi, nijesu za dobro ni za potrebno nalazili, ni da osude takvu nesrpsku i nečovječnu kampanju protiv Gospodara Crne Gore, a kamo li da je suzbiju, koje je ćutanje moglo izgledati odobravanjem…”

Iz Beograda Tomanoviću dolazi odgovor da Kraljevska Vlada nije mogla zadovoljiti crnogorske zahtjeve, “zapravo molbu”, jer “između Srbije i Crne Gore ne postoji nikakav ugovor o izdavanju međusobnome njihovih podanika”, a kod kvalifikacije djela, “ovde bi bio prije pokušaj političkoga nego anarhističkog zločina. I, kad je tako, po čl. 31 Ustava Kraljevine Srbije izričito je zabranjeno izdavati političke krive, pa dakle i gore pomenutih lica”.

Napadi beogradske štampe na Crnu Goru, pa i uzvraćanje poluzvaničnog “Cetinjskog vjesnika” na “terazijsku štampu” zakratko će prestati u vrijeme “Aneksione krize”, krajem 1908, ali će se to ubrzo obnoviti. Nakon više puta ponovljenog nezadovoljstva u “Cetinjskom vjesniku” (septembar 1909) su pokušali da odgovore na pitanje: Koji je cilj ovakvog pisanja? Kao i mnogo puta do tada, opet je rečeno da je cilj srpske i beogradske štampe da oslabi Crna Gora kao važan činilac srpskog nacionalnog pokreta, da se uništi snaga i ugled Crne Gore, koja je najpostojanija i najodlučnija u borbi za srpsko nacionalno oslobođenje i ujedinjenje. Kao da “neko” namjerno želi da oslabi Crnu Goru, kako bi kada dođe veliki dan osvete Kosova, ona bila nespremna i nesposobna. “Kad treba čvrsta snaga Crne Gore da ponese alajbarjak pred Srpstvom onoga kraja, neće je biti, jer su je razorili svojim rovanjem”. U “Cetinjskom vjesniku”, ipak, nadaju se da će Crna Gora uspjeti da se odupre “pernatoj vojsci neuračunljive srpske žurnalistike, koju je zloća prema Crnoj Gori zatrovala”. Onima koji pripadaju toj grupi, poručuje se da u Crnoj Gori važi pravilo da se na ljutu ranu stavlja ljuti lijek, kao i da se na mač odgovara mačem.

Na Cetinju se smatralo da su prsti Nikole Pašića, predsjednika Srpske vlade, upleteni u podsticanje te novinske kampanje, naročito u pisanju beogradske štampe o pitanju dinastičkog prvjenstva, da “Crna Gora nije, i da nikada ne može biti srpski Pijemont”. Crna Gora, kako poručuju u “Cetinjskom vjesniku”( septembar 1908) nikada sebe nije smatrala Pijemontom, čak ni onda kada nije bilo druge nezavisne srpske države, Srbije.Ona nikada nije prisvajala takvu titulu, niti takvu titulu traži, jer je uvjerena da joj titulu Pijemonta može dati samo srpski narod. Kako se navodi u “Cetinjskom listu” (novembar 1909), cilj Nikole Pašića je da pretvori Crnu Goru u srbijansku provinciju ili da je, ukoliko mu ova namjera ne uspije, da uništi njen ugled. ”Mi ovdje imamo posla prosto s jednom podmuklom organizacijom s Pašićem na čelu, koji svim sredstvima radi na revoluciji, da sarani Crnu Goru i da je prevrne u srbijansku provinciju, ili da joj ubije ugled pred svijetom i pred Srpstvom”. Pored toga što je organizovao grupu ubica da izazove prevrat u Crnoj Gori, Pašić je formirao i “naročitu vojsku s perom u ruci”, odnosno, tobožnje nezavisne listove, koji šire neistine o Crnoj Gori i njenom vladaru i izazivaju mržnju prema njima. “Cetinjski vjesnik” (decembar 1909) na osnovu Pašićevog pokroviteljstva nad grupom koja je pripremala pobunu i prevrat u Crnoj Gori, konstatuje da je svakom jasno da se u Beogradu “radi o glavi” Crnoj Gori.

“Pašićevi pijemontezi”, kako se tvrdi u “Cetinjskom listu”(januar 1911), guraju Srbiju i Srpstvo u ambis, a isto žele da učine i sa Crnom Gorom. Ali, budući da to ne mogu učiniti, trude se da unište njen ugled. Kao sredstva koja se u toj borbi koriste, navode se:bombe, klevete i uvrede. Sa crnogorske strane poručuju da time oni ne mogu izazvati revoluciju u Crnoj Gori. Iako su svi Crnogorci naoružani, nemoguće je da ovo oružje bude upotrijebljeno za unutrašnja razračunavanja, već samo za odbranu zemlje. “Da li bi Pašićev režim smio dati narodu svome oružje?”, pita “Cetinjski vjesnik” i odgovara da bi u tom u tom slučaju u Srbiji brzo došlo do sukoba.

Komentari 32

ostavi komentar
Vidi još

Ostavi komentar

Pravila komentarisanja sadržaja Portala RTCG
Poštujući načelo demokratičnosti, kao i pravo građana da slobodno i kritički iznose mišljenje o pojavama, procesima, događajima i ličnostima, u cilju razvijanja kulture javnog dijaloga, na Portalu nijesu dozvoljeni komentari koji vrijeđaju dostojanstvo ličnosti ili sadrže prijetnje, govor mržnje, neprovjerene optužbe, kao i rasističke poruke. Nijesu dozvoljeni ni komentari kojima se narušava nacionalna, vjerska i rodna ravnopravnost ili podstiče mržnja prema LGBT populaciji. Neće biti objavljeni ni komentari pisani velikim slovima i obimni "copy/paste" sadrzaji knjiga i publikacija.Zadržavamo pravo kraćenja komentara.

Da biste komentarisali vijesti pod vašim imenom

Ulogujte se

Novo